Người phụ nữ trong thời kì hậu sản kể cả sinh thường, hay sinh mổ đều có nhiều thay đổi về tâm, sinh lý. Trong cơ thể đòi hỏi cần có một sự chăm sóc hợp lý. Việc chăm sóc đúng cách thời hậu sản, giúp cho người mẹ phục hồi nhanh hơn và tốt hơn. Hôm nay Trần Thảo Vi sẽ chia sẻ đến các bạn những điều cần biết, khi chăm sóc sau sinh, thời kỳ hậu sản cho người mẹ, cùng tìm hiểu ngay nào.

1. Thời kỳ hậu sản là gì?

Thời kỳ hậu sản là thời kỳ sau khi sinh. Theo quan điểm của dân gian thời kỳ hậu sản kéo dài khoảng 3 tháng, sau sinh. Còn theo y học hiện đại ngày nay, thời kỳ hậu sản sẽ kéo dài 6 tuần sau sinh.

Vì khi mang thai, các cơ quan sinh dục, tử cung, ngực… của người phụ nữ phát triển để thích nghi với thai nhi. Trong kỳ hậu sản (khoảng 6 tuần sau khi sinh). Là khoảng thời gian mà các cơ quan kể trên (ngoại trừ vú vẫn phát triển để nuôi con bằng sữa mẹ), dần trở lại bình thường như trước khi sinh.

2. Vệ sinh đúng cách trong thời kỳ hậu sản

Trong thời gian hậu sản, cách giữ vệ sinh cho người mẹ như sau:

  • Tắm rửa làm sạch da, loại bỏ các tế bào chết và lớp bụi bẩn bám trên da. Điều này giúp cơ thể thoải mái, máu cũng lưu thông tốt hơn.
  • Nên tắm bằng nước ấm, tắm nhanh. Không nên ngâm mình lâu trong bồn tắm, tắm phòng kín, tránh gió lùa. Sau khi tắm phải lau khô người và mặc quần áo đủ ấm.
  • Vệ sinh kỹ vùng vết may tầng sinh môn, giữ cho vết may khô bằng cách chặn lại bằng khăn vải, khăn giấy hoặc băng vệ sinh. Chú ý mỗi lần đi vệ sinh nên rửa sạch, nhẹ nhàng lau khô và giữ khô tương tự như trên. Không nên ấn rửa sâu vào trong âm đạo.
  • Nếu trường hợp sinh mổ, vết mổ cũng cần phải giữ cho khô ráo, vệ sinh sạch thường xuyên. Nếu vết mổ được may bằng chỉ không tan, thì các mẹ nên đến cơ sở y tế để cắt chỉ.
  • Vệ sinh bầu vú bằng cách dùng khăn lông, với nước sạch lau rửa hằng ngày.
  • Không nên bó bụng. Vì việc bó bụng làm tăng sức ép ở bụng, làm ảnh hưởng đến tử cung, cùng các cơ quan sinh sản khác.
  • Vợ chồng không nên quan hệ tình dục trong thời gian hậu sản (khoảng 6 tuần), vì dễ bị viêm nhiễm đường sinh sản,…

Một số quan điểm sai lầm trong thời gian hậu sản như phải “ở cữ”, phải ủ ấm,  không được tắm rửa, nằm than, hơ lửa,… Vì:

  • Việc không tắm rửa hằng ngày sẽ dẫn đến vi khuẩn tích tụ nhiều trên da, trên cơ thể người mẹ từ đó dễ sinh ra các bệnh nhiễm trùng. Tệ hơn là có thể lây nhiễm qua cho bé khi bé tiếp xúc trực tiếp với mẹ như ôm ấp, cho bé bú sữa,…
  • Nằm than là một hành động nguy hiểm. Vì khi đốt than sẽ sinh ra khí CO – là một loại khí độc không màu, không mùi, không vị. Thường xuyên hít phải loại khí này sẽ bị ảnh hưởng đến hô hấp, nặng có thể dẫn đến hôn mê kể cả tử vong. Vì thế không nên nằm than (đặt biệt là ở trong phòng kín) trong thời kỳ hậu sản, vì rất không tốt cho cả mẹ lẫn bé.
  • Các hành động như nằm than, nằm hơ lửa,… làm nóng cơ thể sẽ khiến cho tử cung bị dãn ra. Một khi tử cung co hồi kém, dễ dẫn đến tái phát chảy máu âm đạo. Trường hợp nặng hơn thì cần phải nhập viện, để điều trị kịp thời.

3. Chế độ dinh dưỡng hợp lý trong thời kỳ hậu sản

Trong thời kỳ hậu sản sau sinh bà mẹ cần được ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng. Vì bà mẹ cần lấy lại sức và tạo sữa nuôi con. Kiêng ăn đúng cách chứ không nên kiêng khem quá mức.

  • Để thật khỏe mạnh bà mẹ cần đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng. Ăn uống đa dạng các nhóm thức ăn, mỗi bữa ăn cần có đầy đủ các nhóm chất:
  • Tinh bột: có trong cơm, mì, khoai lang, khoai tây, bún,… giúp tăng cường năng lượng.
  • Đạm/protein: thịt heo, thịt gia cầm, trứng, sữa, đậu,… Đây là nền móng của tòa tháp dinh dưỡng rất cần thiết trong mỗi bữa ăn.
  • Chất béo: từ dầu, trứng, các loại thịt,…
  • Canxi: có nhiều trong sữa, bơ, đậu phụ…có tác dụng quan trọng đối với sự phát triển của xương, răng của trẻ sơ sinh.
  • Chất xơ: từ các loại rau, trái cây. Chất xơ rất cần thiết giúp tạo khối phân, tránh táo bón cho người mẹ. Táo bón là tình trạng mà nhiều sản phụ sau sinh phải đối mặt Khi bị táo bón việc rặn quá mức, sẽ ảnh hưởng xấu đến vết may tầng sinh môn, hay vết mổ (trường hợp sinh mổ). Cụ thể là có thể làm bung vết may hay vết mổ.
  • Nước: là một chất vô cùng thiết yếu cho cơ thể. Sữa mẹ cũng có thành phần chủ yếu nước. Vì thế mỗi ngày người mẹ nên uống ít nhất từ 2 đến 3 lít nước, để đảm bảo cung cấp đầy đủ cho cơ thể, cũng như tạo sữa cho con bú.
  • Tiếp tục uống viên sắt và acid folic. Trong thời gian cho con bú, cẩn trọng trong việc sử dụng thuốc. Bà mẹ chỉ dùng thuốc khi thực sự cần thiết và theo hướng dẫn của bác sĩ.
  • Không nên ăn quá mặn.
  • Một số loại thực phẩm tạo mùi mạnh như hành, tỏi, các loại gia vị cay, nóng,… Khi ăn dễ để lại mùi trên cơ thể. Các mùi này có thể gây khó chịu cho bé và làm bé lười bú mẹ, bỏ bú vì cơ thể mẹ có mùi lạ. Để tránh gặp phải tình huống như trên, mẹ nên hạn chế ăn những thức ăn tạo mùi mạnh, hay dùng nước hoa trong thời gian hậu sản.
  • Các loại nước uống có các chất kích thích như cà phê, trà,… cũng không nên uống.

4. Vận động hợp lý

Sau sinh, khi tình trạng ổn định người mẹ sẽ được chuyển qua phòng hậu sản. Bạn nên tập vận động sớm, ngay từ ngày đầu tại phòng hậu sản. Có thể xoay người qua lại tại giường, những ngày sau đó là từ từ ngồi dậy và cố gắng đi lại nhẹ nhàng.

Bí quyết đi bộ giảm cân sau sinh giúp phục hồi sức khoẻ hiệu quả

Việc vận động sớm sẽ tránh được các biến chứng loét tì đè do nằm lâu, giúp giảm bớt đau đớn. Cơ thể mau lấy lại sức, giúp cho việc tống thoát sản dịch tốt hơn và tăng cường miễn dịch cho người mẹ.

Những lưu ý trong thời gian đầu bắt đầu vận động:

  • Do cơ thể vẫn còn yếu và phòng tránh trường hợp té ngã có thể xảy ra người mẹ. Nên thực hiện việc thay đổi tư thế một cách từ từ, tránh vận động đột ngột.
  • Khi chuyển tư thế các bà mẹ chuyển chầm chậm từ thế nằm sang ngồi. Cần có 1 khoảng nghỉ ngắn, khoảng vài phút để bớt chóng mặt, quen với tư thế rồi mới tiếp tục bước xuống giường, đứng hay đi lại nhẹ nhàng.
  • Thời gian đầu để an toàn các mẹ nên nhờ sự giúp đỡ, hỗ trợ từ người thân. Khi có thể tự đi lại một mình, các bà mẹ sẽ sinh hoạt như 1 người bình thường.
  • Tìm hiểu một số bài tập thể dục, giúp cho các cơ vùng tầng sinh môn trở nên khỏe hơn. Phòng tránh táo bón, nguy cơ bị sa các cơ quan vùng sinh dục sau này.

5. Chế độ nghỉ ngơi và thư giãn hợp lý

Các mẹ nên ngủ ít nhất 8 tiếng mỗi ngày. Nhiệt độ trong phòng giữ khoảng từ 25 độ C – 28 độ C, là lý tưởng cho cả mẹ và bé.

Sau 1 đến 2 tuần các mẹ đã có thể đi lại và làm các công việc nhẹ nhàng. Nhưng vẫn rất cần sự giúp đỡ từ người thân. Khi được mọi người chia sẻ, giúp đỡ chăm sóc bé, một số sinh hoạt trong nhà,… Các mẹ có thể tranh thủ nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc, thư giãn để có sức khỏe tốt nhất.

Về mặt tâm lý, giai đoạn chăm sóc sau sinh chắc hẳn sẽ có nhiều biến đổi, vui mừng khi con ra đời. Nhưng cũng rất lo lắng về cách chăm sóc trẻ sơ sinh, cộng thêm mệt mỏi về mặt thể chất,… Người phụ nữ rất cần sự quan tâm, động viên giúp đỡ của người thân trong gia đình, đặc biệt người chồng.

Mẹ sau sinh cần phải ngủ đủ giấc
Mẹ sau sinh cần phải ngủ đủ giấc

Sự đồng cảm, quan tâm, chăm sóc của người chồng trong thời gian này, là một yếu tố quan trọng góp phần giải tỏa bớt áp lực tâm lý. Giúp người vợ cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc, bớt lo lắng hơn, để đảm nhận tốt thiên chức làm mẹ của mình.

Trên đây là những điều cần biết khi chăm sóc sau sinh thời kỳ hậu sản. Trần Thảo Vi hi vọng đã mang lại những thông tin hữu ích cho mọi người. Chúc các mẹ và bé yêu luôn khỏe mạnh.

Xem thêm:

Bí quyết chăm sóc toàn diện cho mẹ sau sinh

10 mẹo để có nhiều sữa cho con bú sau sinh mẹ nên biết